Жыныстық қатынас: не, қалай, қашан және қауіпсіздік

Жыныстық қатынас туралы қауіпсіздік, келісім және денсаулықты түсіндіретін медициналық инфографика

Жыныстық қатынас — адам өмірінің табиғи бөлігі. Ол тек биологиялық үрдіс емес, сонымен қатар эмоциялық байланыс, сенім, жауапкершілік және денсаулықпен байланысты күрделі құбылыс. Дегенмен білімсіз, қысыммен немесе қауіпсіздіксіз жыныстық тәжірибе физикалық және психологиялық зиян әкелуі мүмкін.

Жыныстық қатынас туралы қауіпсіз және дұрыс шешім қабылдау үшін ең маңызды нәрсе не?
Ең маңыздысы — екі адамның да еркін және қысымсыз келісімі.
0%
Қауіпсіздік үшін жүктілік пен ЖЖБИ-ден қорғану әдістерін білу қажет.
0%
Психологиялық дайындық пен сенімсіз жыныстық қатынасқа асықпау маңызды.
0%
Денсаулық үшін тұрақты тексерілу және контрацепция қолдану қажет.
0%
Дұрыс шешім — ақпаратты, саналы және жауапты таңдау.
0%
Голосов:0

Қазақстан қоғамында жыныстық қатынас туралы ақпарат көбіне мифтер, ұят мәдениеті немесе толық емес білім арқылы тарайды. Соның салдарынан жастар мен ересектер:

  • алғашқы жыныстық тәжірибеден қорқады
  • ауырсыну мен қан кетуді «міндетті» деп ойлайды
  • контрацепцияны түсінбейді
  • келісім ұғымын шатастырады
  • жүктілік пен ЖЖБИ қаупін бағаламайды

Бұл guide — жыныстық қатынас туралы ғылыми, қауіпсіз және мәдени тұрғыдан бейтарап түсіндіру. Мақсаты — білім арқылы қауіпсіздік пен жауапкершілікті арттыру.


Жыныстық қатынас деген не

Жыныстық қатынас (сексуалдық қатынас) — екі адамның өзара келісіммен жүзеге асатын интимдік әрекеті. Ол бірнеше деңгейден тұрады:

Биологиялық аспект

  • репродуктивті жүйелердің қатысуы
  • жыныстық қозу физиологиясы
  • гормондық реакциялар
  • ұрықтану мүмкіндігі

Психологиялық аспект

  • жақындық сезімі
  • сенім
  • эмоционалдық қауіпсіздік
  • уайым немесе қорқыныш

Қарым-қатынас аспектісі

  • өзара құрмет
  • келісім
  • шекара
  • жауапкершілік

Маңызды: жыныстық қатынас тек физикалық акт емес. Ол адамның психикасына, өзін-өзі бағалауына және қарым-қатынасына әсер етеді.


Адам жыныстық қатынасқа қашан дайын болады

Дайындық тек жаспен анықталмайды. Ол бірнеше фактордың үйлесімі.

Физикалық дайындық

Физиологиялық тұрғыдан жыныстық жетілу аяқталуы керек. Белгілер:

  • жыныстық жетілу толық аяқталуы
  • етеккір циклінің тұрақтануы (қыздарда)
  • эрекция мен эякуляция мүмкіндігі (ұлдарда)
  • ауырсынусыз қозу мүмкіндігі

Дегенмен биологиялық жетілу ≠ психологиялық дайындық.

Психологиялық дайындық

Адам:

  • өз шешімін өзі қабылдайды
  • қысым жоқ
  • «жоқ» деп айта алады
  • қорықпайды
  • ақпаратты түсінеді

Қорқыныш, кінә немесе мәжбүрлік — дайындық жоқ деген белгі.

Эмоциялық дайындық

Дайындық бар, егер:

  • серіктеске сенім бар
  • қауіпсіздік сезімі бар
  • құрмет бар
  • эмоционалдық байланыс бар

Әлеуметтік дайындық

Адам:

  • контрацепцияны біледі
  • ЖЖБИ туралы біледі
  • салдарын түсінеді
  • жауапкершілікті қабылдайды

Қорытынды: дайындық — биология + психика + эмоция + жауапкершілік.


Қазақстандағы жас және құқық

Қазақстан заңнамасы бойынша жыныстық келісім жасы — 16 жас.

Бұл нені білдіреді:

  • 16 жасқа дейін жыныстық қатынас — заң бойынша тыйым салынған
  • 16–18 жас — кәмелетке толмаған
  • қысым, мәжбүрлеу — қылмыс
  • келісімсіз әрекет — зорлық

Маңызды құқықтық қағидалар:

  • келісім еркін болуы керек
  • алдау — келісім емес
  • қысым — келісім емес
  • мас күй — келісім емес
  • қорқыту — келісім емес

Келісім — саналы, еркін, қысымсыз шешім.


Алғашқы жыныстық қатынас

Алғашқы жыныстық тәжірибе — өмірдегі маңызды психологиялық оқиға. Ол әр адамда әртүрлі өтеді.

Қалыпты сезімдер

  • қобалжу
  • қызығушылық
  • қорқыныш
  • ұялу
  • сенім
  • толқу

Бұл сезімдер қалыпты.

Жиі мифтер

  • «міндетті түрде ауырсыну болады»
  • «қан шығуы тиіс»
  • «бәрі бірден дұрыс болады»
  • «серіктес бәрін білуі тиіс»

Ғылыми тұрғыдан:

  • ауырсыну міндетті емес
  • қан міндетті емес
  • тәжірибе уақытпен келеді

Шынайы күтілім

Алғашқы тәжірибе:

  • жай
  • қысқа
  • толық емес
  • сезімдер аралас болуы мүмкін

Бұл қалыпты.


Қауіпсіз жыныстық қатынас

Қауіпсіздік — жыныстық денсаулықтың негізгі қағидасы.

Жүктіліктен қорғану

Жыныстық қатынас кезінде ұрықтану мүмкіндігі бар. Қауіпсіздік:

  • контрацепция қолдану
  • циклді білу
  • эякуляция бақылауы жеткіліксіз

Ескерту: қорғанусыз қатынас → жүктілік қаупі.

ЖЖБИ алдын алу

Жыныстық жолмен берілетін инфекциялар:

  • хламидиоз
  • гонорея
  • сифилис
  • ВИЧ
  • герпес
  • HPV

Көп жағдайда симптомсыз өтеді.

Қорғану:

  • презерватив
  • тексерілу
  • серіктес сенімділігі
  • кездейсоқ қатынастан сақтану

Тексерілу

Жыныстық белсенді адамдарға:

  • жылына 1 рет тексеріс
  • симптом болса — дереу
  • жаңа серіктес — тексеріс

Бұл жауапкершілік белгісі.


Контрацепция туралы базалық білім

Контрацепция — жүктіліктің алдын алу әдістері.

Неге керек

  • жоспарланбаған жүктіліктен қорғау
  • репродуктивті денсаулық
  • психологиялық қауіпсіздік

Негізгі түрлері

Барьерлік

  • презерватив
    ЖЖБИ-ден де қорғайды.

Гормондық

  • таблетка
  • пластырь
  • инъекция

Ұзақ әсерлі

  • спираль
  • имплант

Төтенше

  • жедел контрацепция

Мифтер

Миф: «бірінші рет жүктілік болмайды»
Шындық: болуы мүмкін

Миф: «цикл қауіпсіз күн»
Шындық: сенімсіз

Миф: «шығарып алу жеткілікті»
Шындық: сенімсіз


Жыныстық қатынас кезінде ауырсыну

Ауырсыну — міндетті емес. Ол себеп белгісі.

Мүмкін себептер (қыздар)

  • қозу жеткіліксіз
  • қорқыныш
  • құрғақтық
  • спазм
  • инфекция
  • қабыну

Мүмкін себептер (ұлдар)

  • қабыну
  • фимоз
  • жарақат
  • инфекция

Қашан қалыпты

  • алғашқы тәжірибе
  • жеңіл дискомфорт
  • қысқа

Қашан дәрігерге

  • күшті ауырсыну
  • тұрақты
  • қанмен
  • күйдіру
  • бөлінді

Ауырсыну — «қалыпты» емес, сигнал.


Қан кету туралы шындық

Қоғамда «алғашқы қатынаста қан міндетті» деген миф бар. Ғылыми тұрғыдан бұл дұрыс емес.

Физиология

Қыздардағы қыздық перде (гимен):

  • әртүрлі пішінде
  • серпімді болуы мүмкін
  • бұрын созылуы мүмкін
  • жыртылмауы мүмкін

Сондықтан:

  • қан болмауы — қалыпты
  • қан болуы — де қалыпты

Қан мөлшері жыныстық тәжірибені анықтамайды.

Қате түсінік

Қан = «тазалық» деген ұғым ғылыми негізсіз және зиянды.


Етеккір кезінде жыныстық қатынас

Медициналық тұрғыдан мүмкін, бірақ ерекшеліктер бар.

Қауіптер

  • инфекция қаупі жоғары
  • жатыр мойны ашық
  • қан арқылы жұғу
  • ауырсыну

Жүктілік қаупі

Аз, бірақ нөл емес.

Медициналық көзқарас

Егер:

  • келісім бар
  • қауіпсіздік бар
  • гигиена сақталса

онда медициналық тыйым жоқ.


Келісім және шекара

Келісім — жыныстық қатынастың негізгі қағидасы.

Consent деген не

Екі адамның:

  • еркін
  • саналы
  • қысымсыз
  • нақты

келісімі.

Келісім жоқ жағдай

  • қорқыту
  • қысым
  • жас айырмашылығы қысымы
  • мас күй
  • тәуелділік

Шекара

Адам:

  • «жоқ» деуге құқылы
  • кез келген сәтте тоқтата алады
  • ойынан айна алады

Келісім — бір реттік емес, үздіксіз процесс.


Психологиялық аспект

Жыныстық қатынас психикаға әсер етеді.

Қауіпсіздік сезімі

Адам өзін:

  • қабылданған
  • құрметтелген
  • қауіпсіз

сезінуі керек.

Сенім

Сенімсіз қатынас:

  • уайым
  • кінә
  • стресс

әкелуі мүмкін.

Эмоциялық байланыс

Жыныстық тәжірибе:

  • жақындықты күшейтеді
  • немесе әлсіретеді

Бұл қатынас сапасына байланысты.


Жыныстық денсаулық

Интимдік денсаулық — жалпы денсаулық бөлігі.

Тексерулер

Қыздар:

  • гинеколог
  • ПАП тест
  • инфекция

Ұлдар:

  • уролог
  • инфекция

Гигиена

  • таза жуу
  • агрессивті құралсыз
  • іш киім гигиенасы

Белгілер

Дәрігерге бару қажет:

  • ауырсыну
  • бөлінді
  • иіс
  • күйдіру
  • бөртпе

Жыныстық қатынас туралы мифтер

«Қан міндетті»

Ғылыми емес.

«Ауырсыну міндетті»

Дұрыс емес.

«Жас маңызды емес»

Қате. Дайындық маңызды.

«Қорғанусыз қауіпсіз»

Қате. Жүктілік пен ЖЖБИ қаупі бар.


Жыныстық қатынас пен қарым-қатынас

Сапалы интимдік қатынас — сапалы қарым-қатынас бөлігі.

Құрмет

Серіктес — объект емес, адам.

Жауапкершілік

Әр әрекет салдар әкеледі.

Сенім

Қауіпсіз тәжірибе сенімге негізделеді.


Қорытынды

Жыныстық қатынас — табиғи, бірақ жауапты құбылыс.

Негізгі қағидалар:

  • білім = қауіпсіздік
  • келісім = құрмет
  • жауапкершілік = денсаулық

Қауіпсіз, келісімді және ақпаратты жыныстық тәжірибе — физикалық және психологиялық денсаулықтың негізі.

Поделиться с друзьями