Босанудан кейін жыныстық қатынасқа қашан оралуға болады деген сұрақ — көп әйелді мазалайтын табиғи уайым. Ауырсыну бола ма, қан кету жалғасса ше, тігіс жазылды ма, шаршау мен ұйқысыздық кедергі болмай ма, «40 күн» күту керек пе, серіктес қысым жасай ма, қайта жүкті болып қалу қаупі бар ма — мұның бәрі маңызды. Әр әйелдің қалпына келуі әртүрлі: босану түрі, жыртылу/эпизиотомия (аралықты кесу), кесарь тілігі, емізу, психологиялық жағдай — бәрі әсер етеді. Сондықтан «нақты бір күн» жоқ. Ең қауіпсіз жол — дененің жазылуын, өз жайлылығыңызды және босанудан кейінгі тексеріс нәтижесін ескеру. Бұл мақалада қашан бастауға болатынын, қандай белгілерге мән беру керегін және қауіпсіз қайта бастау жолдарын түсіндіреміз.
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Ең қысқа жауап
Босанудан кейін жыныстық қатынасқа нақты белгіленген бір күн жоқ. Көп жағдайда әйелдер жыныстық өмірді босанудан кейінгі 6 апта шамасында, қан кету (лохия) тоқтап, жара/тігіс жазылып, өздерін физикалық әрі психологиялық тұрғыда дайын сезінгенде қайта бастайды.
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Сіз бастауға дайын болуыңыз мүмкін, егер (шарттар чек-листі)
- Қан кету (лохия) айқын азайған немесе тоқтаған
- Тігіс/жара орны ауыртпайды, ашыту/шаншу жоқ
- Дене қызуы қалыпты, қалтырау жоқ
- Жыныс аймағында ісіну/қызару/бөлінді жоқ
- Қатынастан кейін ауырсыну күшеймейді (алдын ала сынама жақындықта да)
- Өзіңіз психологиялық тұрғыда дайынсыз, қорқыныш басым емес
- Контрацепция (жүктіліктен сақтану) жоспары бар
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Қай кезде БОЛМАЙДЫ / міндетті түрде дәрігер керек (қауіпті белгілер)
- Көп қан кету немесе қайта-қайта қан кету
- Жағымсыз иісті, іріңді бөлінді
- Дене қызуының көтерілуі, қалтырау
- Іштің төменгі бөлігінің қатты ауыруы
- Тігіс аймағының ісінуі, қызаруы, іріңдеуі
- Жыныстық қатынастан кейін айқын ауырсыну немесе қан
- Босанудан кейінгі депрессия белгілері, қатты үрей/күйзеліс күшеюі
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Босану түріне қарай айырмашылық
Табиғи босанудан кейін
Жыртылу немесе эпизиотомия болса, жазылу уақыты әртүрлі (әдетте бірнеше апта). Шырышты қабық пен бұлшықет тіндері толық жазылғанша ауырсыну/тарту сезімі болуы мүмкін.
Нені бақылау керек:
- Тігіс орны құрғақ, таза, ашылу белгілері жоқ
- Ауырсыну күннен күнге азаяды
- Лохия тоқтаған
- Зәр шығару/дәрет кезінде күйдіру жоқ
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Кесарь тілігінен кейін
Іштің сыртқы және жатырдағы ішкі тігіс бар. Қалпына келу кейде ұзағырақ, шаршау мен қозғалыс шектеулі болуы мүмкін. Жыныстық қатынас кезінде іштің төменгі бөлігі тартуы ықтимал.
Нені бақылау керек:
- Құрсақ тігісі жазылған, қызару/ісіну жоқ
- Іштің төменгі бөлігінде тұрақты ауырсыну жоқ
- Жалпы күш-қуат қалпына келіп келеді
- Лохия тоқтаған
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Неге ауырсыну немесе құрғақтық болуы мүмкін (қысқа физиология)
Босанудан кейінгі кезеңде бірнеше фактор әсер етеді:
- Гормондық өзгерістер: эстроген деңгейі төмендеуі — шырышты қабық жұқарады, құрғақтық болуы мүмкін
- Емізу: пролактин жоғары — эстроген төмендеуіне ықпал етеді, құрғақтықты күшейтуі мүмкін
- Шаршау, стресс, ұйқы тапшылығы: либидо (жыныстық тілек) төмендеуі қалыпты
- Жамбас түбі бұлшықеттері: созылу/әлсіреу — сезімталдық өзгеруі мүмкін
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Қайта бастауға көмектесетін қауіпсіз қадамдар
- Асықпау: дене сигналдарын тыңдау
- Серіктеспен ашық сөйлесу, келісім мен жайлылықты бірінші орынға қою
- Алдымен пенетрациясыз жақындық (сүйісу, құшақтау) арқылы дайындық
- Ауырса — тоқтау, кейінге қалдыру
- Қажет болса дәріханалық майлағышты қолдану (құрғақтықта)
- Жамбас түбі бұлшықеттеріне арналған жаттығулар немесе физиотерапевт кеңесі
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Контрацепция: өте маңызды
Босанғаннан кейін овуляция (жұмыртқаның жетілуі) кей әйелде 3 аптадан бастап болуы мүмкін, сондықтан жүктілік ерте де мүмкін. Емізу кейде овуляцияны тежейді, бірақ толық қорғаныс емес.
Нені білу маңызды:
- Жыныстық қатынасқа қайта оралмас бұрын контрацепция жоспарын талқылау
- Емізуге байланысты әдіс таңдау ерекшеліктері бар
- Қауіпсіз әрі тиімді әдісті дәрігермен бірге таңдау
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Психология және серіктеспен сөйлесу
Босанудан кейінгі кезең — үлкен физикалық және эмоционалдық өзгеріс уақыты. Либидоның төмендеуі, қорқыныш немесе сенімсіздік қалыпты.
- «Мен әлі дайын емеспін» деу — қалыпты
- Қысымға жол бермеу — сіздің құқығыңыз
- Келісім және жайлылық — негізгі шарт
- Қажет болса психолог немесе дәрігермен сөйлесу
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
FAQ — жиі қойылатын сұрақтар
40 күн күтпесем бола ма?
Иә, кей әйелдер 40 күнге дейін де дайын болуы мүмкін, бірақ шарт — қан тоқтауы, жара жазылуы және өз жайлылығыңыз.
Қан кетіп тұрса ше?
Қан кету жалғасса, жыныстық қатынасты кейінге қалдырған дұрыс және дәрігерге қаралған жөн.
Кесарьдан кейін қашан?
Әдетте 6 апта шамасында, тігіс жазылып, ауырсыну азайғанда және өзіңіз дайын болғанда.
Тігіс болса ше?
Тігіс толық жазылып, ауырсыну болмағанша күткен дұрыс.
Ауырса не істеу керек?
Тоқтату, кейінге қалдыру, қажет болса дәрігерге қаралу.
Емізіп жүрсем құрғақтық қалыпты ма?
Иә, гормондық себеппен жиі болады.
Қайта жүкті болып қалмау үшін қашан қорғану керек?
Жыныстық қатынас басталар алдында-ақ контрацепция жоспары болуы керек.
Либидо жоқ — бұл қалыпты ма?
Иә, босанудан кейін жиі кездеседі және уақыт өте қалпына келеді.
Жыныстық қатынастан кейін аздап қан болса қалыпты ма?
Кейде тіндер сезімтал болғандықтан болуы мүмкін, бірақ қайталанса — дәрігерге көріну керек.
Жамбас түбі жаттығулары көмектесе ме?
Көп жағдайда бұлшықет тонусын қалпына келтіруге көмектеседі.
Бұл жалпы ақпарат. Жеке жағдайға дәрігер кеңесі қажет.
Қорытынды
Босанудан кейін жыныстық қатынасқа қайта оралу уақыты — жеке. Қауіпсіздік үшін қанның тоқтауы, жараның жазылуы және психологиялық дайындық маңызды. Күмән немесе ауырсыну болса — дәрігерге қаралған дұрыс.
Бұл ақпарат дәрігерді алмастырмайды.