Қысқа жауап: ДДҰ мен ЮНИСЕФ баланы туғаннан кейін алғашқы 1 сағат ішінде емшекке салуды, алғашқы 6 айда тек емшек сүтімен (судың өзінсіз) қоректендіруді және емізуді 2 жасқа дейін не одан ұзақ жалғастыруды ұсынады. Сүттің көп-азы баланы қаншалықты жиі әрі дұрыс емізгенге байланысты: жиі емізу — ең сенімді «сүт көбейткіш». Емшек ұшының жарылуы көбіне баланың емшекті дұрыс алмауынан болады.
Қатысты: Фолий қышқылы жүктілікте · ББҚ деген не: емізу кезінде қоспа ішу
Маңызды: Бұл мақала жалпы танысу үшін жазылған, дәрігер кеңесін алмастырмайды және диагноз қоймайды. Өз бетіңізше ем таңдамаңыз; ешбір әдіс кепілдік бермейді. Қызу, қатты ауырсыну, тез үлкейіп жатқан қызару болса — дереу дәрігерге не 103-ке хабарласыңыз.
Емшек емізудің пайдасы
Балаға
- Ішек инфекциялары, тыныс жолдары инфекциялары мен отит қаупін азайтады.
- Антиденелер мен қорғаныш заттар береді; уыз (алғашқы сүт) — «алғашқы вакцина» деп аталады.
- Кейінгі жылдары семіру мен 2-типті диабет қаупінің төмендеуімен байланысты.
Анаға
- Сүт безі мен аналық без обыры қаупін төмендетеді.
- Босанғаннан кейін жатырдың жиырылуына көмектеседі.
- Ыңғайлы әрі тегін: дайындау, стерилизациялау керек емес.
Әлемде 0–6 айлық сәбилердің шамамен 47%-ы ғана тек емшек сүтімен қоректенеді; ДДҰ 2030 жылға қарай кемінде 60%-ға жеткізуді мақсат етеді. Дереккөз: ДДҰ: Infant and young child feeding, fact sheet. Тексерілді: 02.11.2026.
Баланы дұрыс емізу
- Бала анасына қарап жатады: басы, иығы, жамбасы бір сызықта.
- Аузы кең ашылып, емшек ұшымен қатар ареоланың (қоңыр шеңбер) төменгі бөлігін көбірек алады.
- Иегі кеудеге тиіп, ерні сыртқа қайрылған; ему кезінде сырт-сырт дыбыс емес, жұтынған дыбыс естіледі.
- Ауырса — саусағыңызды баланың аузының бұрышына салып, емшекті ақырын шығарыңыз да, қайта беріңіз.
- Сұраныс бойынша емізіңіз: жаңа туған бала тәулігіне шамамен 8–12 рет, түнде де емеді.
Емшек сүтін қалай көбейтуге болады
- Жиі емізу, оның ішінде түнде: сүт «сұраныс–ұсыныс» қағидасымен өндіріледі.
- Дұрыс емізу — бала тиімді сорса, сүт көбірек шығады.
- Тері мен тері жанасуы және баламен бір бөлмеде болу.
- Алғашқы айларда қажетсіз қоспа (сүт қоспасы, су) мен емізікті азайту — олар емуді азайтады.
- Бір емізуде екі емшекті де ұсыну; қажет болса емізуден кейін сауу.
- Демалыс, тамақ, сусын — анаға керек, бірақ «сүт көбейтетін» шай не БАД-тардың әсері дәлелденбеген.
- Сүт аз деп ойласаңыз, баланың салмағы мен жөргегін (тәулігіне 6+ дымқыл жөргек) бақылап, педиатрға не емізу жөніндегі кеңесшіге барыңыз.
Емшек ұшы жарылғанда не істеу керек
- Ең алдымен емізу техникасын тексеріңіз — жарықтың негізгі себебі осы.
- Емізуден кейін сүттің бірнеше тамшысын емшек ұшына жағып, ауада кептіріңіз.
- Медициналық ланолин не емізуге рұқсат етілген жазатын крем қолдануға болады.
- Ауырмайтын жақтан бастап емізіңіз; қалыпты ауыстырып тұрыңыз.
- Сабынмен жиі жумаңыз, тар бюстгальтер кимеңіз.
- Ірің, қызару, қызу, жара 1 аптада жазылмаса — дәрігерге барыңыз. Толығырақ: емшек ауырса.
Табысты емізудің 10 қағидасы (ДДҰ/ЮНИСЕФ)
ДДҰ мен ЮНИСЕФ-тің «Табысты емізудің 10 қадамы» (2018 жылы жаңартылған) перзентханаларға арналған, бірақ әр ана өзі не күтуге болатынын білгені пайдалы:
- Перзентхана емшек сүтін алмастырғыштардың жарнамасына тыйым салатын халықаралық кодексті сақтайды, емізу саясаты бар.
- Қызметкерлер емізуді қолдауға үйретілген.
- Жүкті әйелдермен емізудің маңызы мен тәсілдері талқыланады.
- Туғаннан кейін бірден тері мен тері жанасуы және ерте емізу.
- Анаға емізуді бастап, жалғастыруға және қиындықтарды шешуге көмектеседі.
- Медициналық көрсетілім болмаса, жаңа туған балаға емшек сүтінен басқа тамақ не сусын берілмейді.
- Ана мен бала тәулік бойы бір бөлмеде болады.
- Ана баланың аштық белгілерін тануға және сұраныс бойынша емізуге үйретіледі.
- Ата-аналарға бөтелке, емізік, соска туралы кеңес беріледі.
- Шығарғаннан кейін анаға тұрақты қолдау ұйымдастырылады.
18+, анонимді, тек жалпы нәтиже көрсетіледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
Баланы қанша уақыт емізу керек?
ДДҰ алғашқы 6 айда тек емшек сүтімен, кейін қосымша тамақпен бірге 2 жасқа дейін не одан ұзақ емізуді ұсынады.
Сүт аз екенін қалай білемін?
Бала салмақ қосып жатса және тәулігіне 6 және одан көп дымқыл жөргек болса, сүт әдетте жеткілікті. Күмән болса, педиатрға барыңыз.
Сүтті не көбейтеді?
Жиі әрі дұрыс емізу, түнгі емізу, тері мен тері жанасуы. Арнайы шай мен БАД-тардың әсері дәлелденбеген.
Емшек ұшы жарылса емізуге бола ма?
Әдетте иә, техниканы түзеп, емізуді жалғастыруға болады. Ірің, қызу болса — дәрігерге.
Ауырып қалсам емізе берем бе?
Суық тию сияқты жиі аурулардың көбінде иә; дәрі ішпес бұрын дәрігерден не фармацевттен сұраңыз.
Ұқсас материалдар
- Жүктілік: бөлімнің басты беті
- Жүктілік мерзімін есептеу
- Жүктіліктің алғашқы белгілері
- Емшек ауырса не істеу керек
- Емшек өлшемі және неге салбырайды
- «Жыламаған балаға емшек жоқ» мақалы
Дереккөздер
- ДДҰ: Infant and young child feeding (fact sheet)
- ДДҰ/ЮНИСЕФ: Ten steps to successful breastfeeding
- NHS: Breastfeeding — sore or cracked nipples
- ДДҰ: Breastfeeding (health topic)
Сілтемелер 02.11.2026 тексерілді.