Балаларға арналған 48 қысқа, оңай және күрделі қазақша жаңылтпаш: балабақшаға, 1–4 сыныпқа, үйде тіл жаттықтыруға ыңғайлы. Жасына не дыбысына қарай таңдаңыз, дауыстап қайталаңыз және ұнағанын көшіріп алыңыз.
Жаңылтпашты қалай жаттауға болады?
- Алдымен мәтінді асықпай, анық оқыңыз.
- Балаға таныс емес сөздердің мағынасын түсіндіріңіз.
- Бірнеше рет бірге айтып көріңіз, жылдамдықты біртіндеп арттырыңыз.
- Шатасқан жерінде күлмей, ойын ретінде қайта байқап көріңіз.
Бұл — ойынға арналған жаттығулар, сөйлеуді бағалау тесті емес. Бала қиналса, жеңіл мысал таңдаңыз.
Барлығы 48 жаңылтпаш
3–4 жасқа арналған қысқа жаңылтпаштар
Екі жолдан тұратын жеңіл, қайталауға ыңғайлы сөздер.
- № 1Б дыбысы
Бота бақта жүр,
Бақта бота жүр. - № 2Д дыбысы
Дана допты домалатты,
Допты Дамир домалатты. - № 3Қ дыбысы
Қапта қант,
Қантты қапта. - № 4С дыбысы
Сары сандық,
Сандық сары. - № 5Ш дыбысы
Шеше шай ішті,
Шынар шай ішті. - № 6Т дыбысы
Төрт текше,
Текше төртеу. - № 7К дыбысы
Көк кесе,
Кесе көп. - № 8Б дыбысы
Бес бала бақта,
Бақта бес бала. - № 9Л дыбысы
Лақ лезде секірді,
Ләйлә лақты көрді. - № 10Р дыбысы
Рауан раушан суарды,
Раушанды Рауан суарды. - № 11М дыбысы
Марат мақта алды,
Мақтаны Марал алды. - № 12А дыбысы
Алма алма алды,
Алманы Алма алды.
5–6 жасқа арналған жаңылтпаштар
Балабақшадағы ойындар мен үйдегі жаттығуларға арналған мәтіндер.
- № 13С дыбысы
Сәуле сәбіз санады,
Санаған сәбізін себетке салды. - № 14Ш дыбысы
Шолпан шие жинады,
Шиені Шынар санап алды. - № 15Қ дыбысы
Қырық қоңыз қырда жүр,
Қырдағы қоңыз қырық па? - № 16Р дыбысы
Рауан раушан суарды,
Роза рауғаш суарды. - № 17Б дыбысы
Бес балық бұлақта,
Бұлақта бес балық. - № 18Т дыбысы
Тәтті тоқашты Талғат таратты,
Талғат таратқан тоқаш тәтті. - № 19К дыбысы
Көп көк көбелек,
Көлде көп көк көбелек. - № 20Д дыбысы
Данияр дөңгелек допты
Далада домалатты. - № 21Ө дыбысы
Өрік өскен өрісте,
Өрмекші өрмек өрді. - № 22Ж дыбысы
Жеті жасыл жапырақ
Желмен бірге жайқалды. - № 23М дыбысы
Меруерт моншақ терді,
Мөлдір моншақты теріп берді. - № 24Л дыбысы
Ләйлә лаққа лента тақты,
Ленталы лақ лезде қашты. - № 25Ш дыбысы
Шұбар шұлықты Шынар
Шапшаң шешіп, шетке қойды. - № 26С дыбысы
Сегіз сары сәбізді
Санап шықты Салтанат. - № 27Б дыбысы
Бота бұлақтан су ішті,
Бұлақ басында бес бота жүр. - № 28Қ дыбысы
Қоңыр қоян қырға қашты,
Қырдағы қоян қалың шөпке жасырынды. - № 29Е дыбысы
Ерке елік елең етті,
Екі елік ерте жетті. - № 30П дыбысы
Парасат парақ парақтады,
Парағын Парасат реттеді.
Бастауыш сыныпқа арналған күрделі жаңылтпаштар
Бірнеше ұқсас дыбысты шатастырмай айтуға арналған ұзындау мәтіндер.
- № 31Р дыбысы
Рауан рет-ретімен реттеді,
Реттелген қатарын Роза тексерді. - № 32Ш дыбысы
Шынар шұбар шұлықты
Шұғыл шешіп, шетке шығарды. - № 33Қ дыбысы
Қырық құмырсқа қырға шықты,
Қырық құмырсқаны Қайрат санады. - № 34С дыбысы
Сая саябақта сан сақина санады,
Сан сақинаны Саян санап алды. - № 35Т дыбысы
Талғат тәтті тоқашты тез таратты,
Тәтті тоқаш тез таусылды. - № 36Б дыбысы
Бес бөдене белесте,
Белестегі бес бөденені Бекзат белгіледі. - № 37Ж дыбысы
Жақсылық жасыл жәшік жинады,
Жинаған жәшігін Жанар жайғастырды. - № 38Р дыбысы
Риза раушанды реттеп суарды,
Рауан рауғашты реттеп суарды. - № 39Ш дыбысы
Шыңғыс шөп шапты,
Шабылған шөпті Шолпан шапшаң жинады. - № 40Қ дыбысы
Қап-қара қарға қақпаға қонды,
Қақпаға қонған қарға қарқылдады. - № 41К дыбысы
Көркем көк көйлек киді,
Көк көйлекті Кәмилә көрді. - № 42Л дыбысы
Ләззат лаққа лента байлады,
Ленталы лақ лезде лағып кетті. - № 43С дыбысы
Салтанат сары сандықты сүртті,
Сүртілген сандық сәулеге шағылысты. - № 44Ж дыбысы
Жеті жолаушы жолға шықты,
Жолдағы жеті жолаушы жаңбырға жолықты. - № 45Д дыбысы
Дана дөңгелек допты дәл домалатты,
Домалаған доп дарбазаға дөп тиді. - № 46Б дыбысы
Бір бұтада бес бұлбұл,
Бес бұлбұлдың бірі бұлтқа қарады. - № 47Ө дыбысы
Өрмекші өрмек өрді,
Өрмегін өзге өрмекші өрнектеді. - № 48Т дыбысы
Төрт торғай тар терезеге таласты,
Терезедегі торғайлар тез тарасты.
Жаңылтпаш ойыны: 3 рет жаңылмай айт
«Келесі» батырмасымен жаңа мәтін ашыңыз. Әр айтқаннан кейін «Айтып шықтым» батырмасын басыңыз. Ұпай сақталмайды, тіркелу қажет емес.
Ойынды бастау үшін төмендегі батырманы басыңыз.
Қайталау: 0 / 3
Тәрбиеші мен ата-анаға
Жинақты қағазға шығарып, ойынға пайдалануға болады. «Басып шығару» батырмасын басқанда тек жаңылтпаш мәтіндері мен қажетті нұсқаулық қалады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Балаға қай жаңылтпаштан бастаған дұрыс?
Екі жолдан тұратын, балаға таныс сөздері бар қысқа мысалдан бастаңыз. Содан кейін біртіндеп күрделі мәтінге өтуге болады.
Жаңылтпашты қанша рет қайталау керек?
Қатаң сан жоқ. Бала қызығушылығын жоғалтпай тұрғанда қысқа ойын түрінде бірнеше рет айту жеткілікті. Бастысы — анық айтуға көңіл бөлу.
Р, Л, Ш дыбыстарына жаңылтпаш табуға бола ма?
Иә. Беттің жоғары жағындағы «Дыбыс» сүзгісінен қажетті әріпті таңдаңыз. Бұлар тілдік ойындар; сөйлеу қиындықтарын диагностикаламайды және маманның көмегін алмастырмайды.
Жаңылтпаштарды балабақша сабағына қолдануға бола ма?
Иә, жасына сай мәтінді таңдап, карточкамен, жұптық ойынмен немесе шағын жарыспен қолдануға болады. Жаттығулар Arular.kz үшін арнайы құрастырылған.