Түс жору — халық арасында ежелден келе жатқан дәстүр, адамдар түсінде көрген оқиғаларға мән беріп, олардың мағынасын іздеген. Бұл — ғылыми дәлелденген факт емес, халықтық наным-сенім екенін ескере отырып, бұл бетте жиі кездесетін түстердің дәстүрлі түсіндірмелерін жинақтадық.
Түс жору дегеніміз не?
Түс жору дәстүрі көптеген халықта, соның ішінде қазақтарда да кең тараған. Ежелде түс жорушы қариялар мен әулиелер адамдардың түсін жорып, болашақ туралы болжам жасаған. Ислам мәдениетінде де түс жору дәстүрі бар — атақты ғалым Ибн Сирин бұл салада көптеген еңбек қалдырған.
Жиі кездесетін түстер мен мағыналары
| Түсте көрген нәрсе | Дәстүрлі мағынасы |
|---|---|
| Су (таза, мөлдір) | Ырыс-береке, тыныштық, жақсылыққа жору |
| Су (лайлы, лас) | Уайым, қиындық, наразылық белгісі |
| Жылан | Дұшпан немесе жасырын қауіп; кейде білім мен даналыққа да жоралады |
| Балық | Ырыс, көбею, жаңалық |
| Тіс түсу | Отбасы мүшесінің денсаулығына, өзгеріске байланысты жору — халық арасында әр түрлі түсіндіріледі |
| Үйлену тойы | Қуаныш немесе, керісінше, өзгеріс пен күтпеген жаңалық |
| Жаңбыр | Береке, ырыс, жақсылық |
| Өрт | Ашу-ыза, дау-жанжал немесе күтпеген жаңалық |
| Ұшу | Еркіндік, табысқа жету, мақсатқа қол жеткізу |
| Құлау | Сәтсіздік немесе бақылаудан айырылу сезімі |
| Бала көру | Ырыс, жаңа бастама, қуаныш |
| Ақша табу | Кейбір жоруларда ысырап, ал басқаларында ырысқа жоралады — түсінің толық контекстіне байланысты |
Ескерту: жоғарыдағы мағыналар халықтық түсінікке негізделген, дереккөзге қарай өзгеше болуы мүмкін.
Судың түстегі мағынасы
Су — түс жоруда ең жиі кездесетін символдардың бірі. Судың таза не лас болуы, ағып жатуы не тұрып қалуы — мағынасын түбегейлі өзгертеді. Мөлдір, ағып жатқан су — жақсылық пен ырысқа, ал лас немесе тасыған су — қиындық пен уайымға жоралады.
Жануарлар түсте не білдіреді
| Жануар | Дәстүрлі мағынасы |
|---|---|
| Ит | Адал дос немесе қорғаныш белгісі |
| Мысық | Опасыздық немесе жасырын қауіп-қатер |
| Қасқыр | Дұшпан, қауіп-қатер белгісі |
| Түйе | Байлық, ырыс, ұзақ сапар |
| Жылқы | Табыс, жетістік, еркіндік |
| Құс | Жаңалық — құстың түрі мен әрекетіне қарай жақсы немесе жаман хабар |
Ақша, алтын, зергерлік бұйым түсте
Түсте алтын немесе зергерлік бұйым көру — жеке тақырып, оның өзіндік көптеген нюанстары бар. Алтын сырға түсте көру мағынасы туралы толық ақпаратты осы бетте оқи аласыз.
Ислам тұрғысынан түс жору
Исламда түс үш түрге бөлінеді: игі түс (Аллаһтан келген жақсы хабар), жаман түс (шайтаннан келетін алаңдатушы түс) және әдеттегі түс (адамның өз ойларының көрінісі). Ғалымдар жаман түс көргенде үш рет сол жағыңа түкіріп, «Аллаһтан пана сұраймын» деп, түсті ешкімге айтпауды және таңертең дәрет алуды ұсынады. Игі түстерді жақын, сенімді адамға айтуға болады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Түс жору ғылыми негізделген бе?
Жоқ, түс жору — халықтық наным-сенім, ол ғылыми дәлелденген факт емес. Дегенмен көптеген мәдениетте, соның ішінде исламда да, түстің рухани мәні бар деп саналады.
Бір түс екі түрлі мағынаға ие бола ма?
Иә, көбіне контекстке (түстің толық оқиғасы, сезім) байланысты бір символдың бірнеше түсіндірмесі болуы мүмкін.
Жаман түс көрсем, не істеу керек?
Ислам дәстүрінде жаман түстен кейін дұға оқып, түсті ешкімге айтпау, ал ертеңіне садақа беру ұсынылады. Толығырақ дұғалар бетінен қараңыз.
Түс жору — ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан халықтық мұра. Жоғарыдағы түсіндірмелерді қызығушылық тұрғысынан қабылдап, түстің нақты мағынасын әркім өз түйсігімен де бағалай алады.