Балабақшадағы жаңа жыл ертеңгілігі – әрбір сәби асыға күтетін нағыз сиқырлы мереке. Аяз атадан сыйлық алу үшін балалар әдемі киініп қана қоймай, өздері жаттаған өлеңдерін мәнерлеп айтып беруге тырысады. Бұл мақала – ата-аналар мен тәрбиешілерге арналған ең толық әрі ыңғайлы жаңа жыл тақпақтар жинағы. Мұнда әр жас ерекшелігіне сай, жаттауға өте жеңіл, қысқа әрі көңілді өлең шумақтары топтастырылған.
- Аяз ата келеді
Аяз ата келеді,
Бізге сыйлық береді.- Жасы: 2–3 жас
- Ұзындығы: 2 жол
- Жаттауы: өте оңай
- Қолайлы: ертеңгілік, үйде жаттауға
- Әдемі шырша
Шырша қандай әдемі,
Ойыншығы көп екен!- Жасы: 2–3 жас
- Ұзындығы: 2 жол
- Жаттауы: өте оңай
- Қар жауады
Аппақ, аппақ, қар аппақ,
Қар жауады жапалақ.- Жасы: 2–4 жас
- Ұзындығы: 2 жол
- Жаттауы: өте оңай
- Мереке келді
Жаңа жыл келді, алақай,
Қуанып жатыр балақай.- Жасы: 3–4 жас
- Ұзындығы: 2 жол
- Жаттауы: оңай
2–3 жасқа арналған жаңа жыл тақпақтары
Жаңа жыл тақпақтар 2 3 жас өте қарапайым, сөздері жеңіл әрі дыбысталуы анық болуы керек. Бұл жастағы балалар көбінесе ырғақ пен қайталанатын сөздерді тез қабылдайды.
- Би билейміз
Біз кішкентай баламыз,
Шыршаны айналып шабамыз.
Аяз ата келгенде,
Тақпақ айтып береміз.- Жасы: 2–3 жас
- Ұзындығы: 4 жол
- Жаттауы: оңай
- Ойыншықтар
Шыршамызда ойыншық,
Жарқырайды көп моншақ.
Біз қуанып билейміз,
Жаңа жылды сүйеміз. - Көңілді күн
Жаңа жыл, жаңа жыл,
Бізге әкел жаңа жыр.
Билейікші бәріміз,
Айналайық шыршамыз. - Аяз атамыз
Аяз ата, Аяз ата,
Келді бізге қонаққа.
Сыйлығы көп қабында,
Үлестірер барлық балаға.
3–4 жасқа арналған жаңа жыл тақпақтары
3-4 жастағы балалардың сөздік қоры біршама молайған. Жаңа жыл тақпақтар 3 4 жас үшін қысқа әрі ырғақты болса, олар сахнада қобалжымай айта алады.
- Қар дәні
Қар жауады, қар жауады,
Жердің беті ағарады.
Жаңа жылда балалар,
Сыйлық күтіп қуанады.- Жасы: 3–4 жас
- Ұзындығы: 4 жол
- Жаттауы: оңай
- Жарқыраған шырша
Жасыл шырша жанында,
Билеп жүрміз бәріміз.
Аяз ата, Ақшақар,
Келді біздің ортаға. - Сыйлықтар
Қызыл, сары ойыншық,
Шыршамызға ілінді.
Аяз ата қапшықпен,
Есігімізден көрінді. - Қыс қызығы
Қыс келді, қыс келді,
Қар жауады жапалақ.
Жаңа жылда бәріміз,
Ойнаймыз біз шапалақ!
4–5 жасқа арналған жаңа жыл тақпақтары
Бұл бөлімде мәтін сәл мазмұндырақ. Жаңа жыл тақпақтар 4 5 жас баланың табиғат құбылыстарын (қар, қыс) және мерекенің мәнін түсініп айтуына негізделген.
- Орман қонағы
Қалың орман ішінен,
Аяз ата келеді.
Қоржынында сыйлығы,
Бізге әкеліп береді.
Ақшақары жанында,
Күлімдейді балаға.
- Жасы: 4–5 жас
- Ұзындығы: 6 жол
- Жаттауы: орташа
- Жаңа жыл – жаңа жыр
Жаңа жылды қарсы алып,
Ән салайық бәріміз.
Жасыл шырша жанында,
Би билейік бәріміз.
Келді міне мереке,
Үйімізге береке. - Ақ мамық қар
Аспаннан қар түседі,
Жерді аппақ етеді.
Жаңа жылдық ертеңгілік,
Көңілді боп өтеді.
Сыйлық алған балалар,
Үйіне мәз боп кетеді. - Сиқырлы түн
Жаңа жыл – сиқырлы түн,
Шамдар жанар жарқырап.
Аяз ата сыйлық берсе,
Қуанамыз шапалақтап.
5–6 жасқа арналған жаңа жыл тақпақтары
Ересек топ балалары ұзындығы 8 жолға дейін жететін тақпақтарды еркін жаттай алады. Жаңа жыл тақпақтар 5 6 жас сахнада мәнерлеп айтуға өте лайық.
- Жаңа жыл мерекесі
Тілейміз жаңа жылда барлық жанға,
Шаттық пен бақыт қонсын шаңыраққа.
Аяз ата қапшығын арқалап ап,
Келді міне біздерге, қонақтарға.
Шыршамыз жарқырайды түрлі-түсті,
Ертеңгілік басталды қандай күшті.
- Жасы: 5–6 жас
- Ұзындығы: 6 жол
- Жаттауы: орташа
- Қыс келбеті
Ақ мамық қар жауады,
Айнала аппақ болады.
Аяз ата шанамен,
Бізге қарай шабады.
Әкелсін ол жаңа жыл,
Жақсылыққа толсын жыр.
Еліміз аман болып,
Төгіле берсін нұр. - Ақшақар мен Аяз ата
Аяз ата, Ақшақар,
Бәрімізді қарсы алар.
Көңілденіп билейік,
Жаңа жылды сүйейік.
Өлең айтып, ән салып,
Сыйлықтарды алайық!
Кіші топқа арналған жаңа жыл тақпақтары
Кіші топ тәрбиешілері үшін ең қарапайым, қысқа, балалардың тілін сындырмайтын нұсқалар:
- Қар жауады далаға,
Қуаныш көп балаға. - Біздің шырша үп-үлкен,
Ойыншығы көп екен. - Аяз ата, келші,
Сыйлығыңды берші. - Жаңа жыл, жаңа жыл,
Билейік біз бәріміз. - Ақшақардай әдемі,
Көйлегім бар менің де. - Қардан аққала жасаймыз,
Көңілді әнге басамыз.
Ортаңғы және ересек топқа арналған жаңа жыл тақпақтары
Бұл топтардың ертеңгіліктері толыққанды маскарадқа айналатындықтан, тақпақтар мазмұндырақ болады.
- Маскарад
Қасқыр, қоян, аюмыз,
Біз маскарад киеміз.
Жаңа жылды қарсы алып,
Көңілденіп билейміз. - Аққала
Аулада қар қалың-ақ,
Аққала жасап алайық.
Мұрны оның сәбізден,
Көзі оның көмірден. - Шаттық мереке
Ән саламыз, билейміз,
Бүгін біздер мұңаймаймыз.
Жаңа жылдың кешінде,
Бар жақсыны тілейміз.
Аяз ата туралы тақпақтар балабақшаға
Ертеңгіліктің басты кейіпкері — Аяз ата. Балалар оған арнап өлең айтуға асығады.
- Ақ таяғын таянып,
Таңмен бірге оянып.
Аяз ата келіп тұр,
Ақ көрпеге оранып.
- Қолайлы: Аяз ата кіріп келгенде
- Аяз ата, Аяз ата,
Көп күттірмей келші тез.
Сен әкелген сыйлықты,
Көргіміз кеп тұр-ау біз! - Сақалы аппақ күмістей,
Тістері аппақ күріштей.
Қызыл шапан киінген,
Аяз ата келді бізге ертемен. - Аяз ата келеді,
Бәрін көріп біледі.
Кім тәртіпті, кім тентек,
Сыйлық соған бөледі.
Ақшақар туралы тақпақтар балабақшаға
Аяз атаның немересі Ақшақар қыздардың ең сүйікті кейіпкері.
- Ақшақар қыз, Ақшақар,
Көйлегінде моншақ бар.
Аяз ата жанында,
Күлімдейді балаға. - Қардан туған Ақшақар,
Шашында оның шолпы бар.
Бізбен бірге би билеп,
Мерекені қарсы алар. - Аппақ тоны жарқырап,
Ақшақар қыз келеді.
Балаларға шаттық пен,
Қуаныш әкеп береді.
Шырша туралы тақпақтар балабақшаға
Жасыл шыршаның сұлулығы мен оның шамдары туралы тақпақтар:
- Жасыл шырша, жасыл шырша,
Ойыншығың көп қанша!
Жарқырайды шамдарың,
Қуантады балаңды. - Орманда өскен шыршамыз,
Келді біздің ортаға.
Әдемілеп безендіріп,
Қойдық оны төр жаққа. - Жарқыра, шырша, жарқыра,
Шамдарыңды жақ мында!
Балалардың барлығы,
Жиналды сенің қасыңа.
Ертеңгілікке арналған жаңа жыл тақпақтары
Сахнада микрофонмен немесе көпшілік алдында айтуға ыңғайлы, мерекелік атмосферасы бар тақпақтар:
- Құтты болсын Жаңа жыл,
Құтты болсын жаңа жыр!
Балабақша ішінде,
Естіледі жақсы жыр. - Ата-аналар келіпті,
Біздің тойды көріпті.
Біз тақпақты айтқанда,
Шапалақтап беріпті. - Өтті ескі жылымыз,
Келді міне жаңа жыл.
Барлық бала қуанып,
Айтады әсем ән мен жыр.
Жаттауға ең жеңіл жаңа жыл тақпақтары
Егер балаңызға ертеңгілікке бір күн қалғанда тақпақ жаттау керек болса, осы қарапайым нұсқаларды пайдаланыңыз.
- Жаңа жыл, жаңа жыл,
Жаңа жылда жаңа жыр. (2 жол) - Қар жауады жапалақ,
Ойнаймыз біз шапалақ! (2 жол) - Шыршамыз қандай биік,
Төбесі көкке тиіп. (2 жол) - Аяз ата, келші бізге,
Сыйлығыңды берші бізге. (2 жол) - Билейміз біз, билейміз,
Жаңа жылды сүйеміз. (2 жол)
Балаға жаңа жыл тақпағын қалай таңдау керек
Баланың тақпақты сүрінбей, сенімді айтуы оның дұрыс таңдалуына тікелей байланысты:
- Жасына қарай: 2-3 жастағыларға 2-4 жол, 4-5 жастағыларға 4-6 жол, ересек топтарға 6-8 жол таңдаңыз.
- Сөйлеу деңгейіне қарай: Егер бала «р», «л», «ш» дыбыстарын айтуға қиналса, мәтінде бұл әріптер аз кездесетін (мысалы, «Аппақ, аппақ, қар аппақ») өлеңдерді таңдаған жөн.
- Ұялшақ не белсенді болуына қарай: Ұялшақ балаларға тез айтып шығатын қысқа өлең, ал белсенді балаларға сахнада эмоциямен айта алатын ұзынырақ өлең беріңіз.
- Ертеңгілік форматына қарай: Аяз ата кіріп келгенде оған арналған тақпақ, шырша шамдары жанғанда шырша туралы тақпақ сәйкес келеді.
Балаларға тақпақты қалай тез жаттатуға болады
Тәрбиешілер мен педагогтардың кеңесі бойынша:
- 1–2 жолдан бөліп жаттау: Бірден 4 қатарды оқымаңыз. Алдымен алғашқы екі жолын әбден жаттатып алыңыз.
- Қимылмен жаттау: «Шырша биік» дегенде қолды жоғары көтеру, «қар жауады» дегенде саусақтарды қимылдату сияқты моторлық есте сақтауды іске қосыңыз.
- Суретпен байланыстыру: Өлеңдегі сөздерді (Аяз ата, қапшық, сыйлық, қар) суреттен көрсетіп түсіндіріңіз.
- Күніне бірнеше рет қайталау: Балабақшаға бара жатқан жолда, жуынып жатқанда немесе ұйықтар алдында 1-2 реттен қайталатып тұрыңыз.
- Эмоциямен айту: Өлеңді бірсарынды оқымай, дауыс ырғағын өзгертіп, көңілді оқысаңыз, бала тез қабылдайды.
Ата-аналар мен тәрбиешілерге кеңестер
- Тым ұзын тақпақ таңдамаңыз: Баланың жадын артық жүктеу оның сахнада қорқып, бәрін ұмытып қалуына әкелуі мүмкін.
- Баланы мәжбүрлемеңіз: Баланың көңіл-күйі жоқ кезде тақпақ жаттату нәтиже бермейді. Оны ойын түрінде өткізіңіз.
- Мақтауды ұмытпаңыз: Тіпті бір жолын дұрыс айтса да қол шапалақтап, мадақтап қойыңыз.
- Сахнадағы сенімділікті қолдау: Үйде бүкіл отбасын жинап, баланы ортаға шығарып «концерт» қойып жаттықтырыңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар (FAQ)
Балабақшаға арналған жаңа жыл тақпақтары қандай болуы керек?
Олар қысқа, көңілді, дыбысталуы жеңіл және мерекелік (Аяз ата, шырша, қар туралы) тақырыпта болуы керек.
2–3 жастағы балаға қандай жаңа жыл тақпағы жеңіл?
Бұл жастағы балаларға 2 қатардан тұратын («Аяз ата келеді, бізге сыйлық береді») өте қысқа, қайталанатын сөздері бар тақпақтар оңай жатталады.
3–4 жасқа арналған қысқа жаңа жыл тақпақтары бар ма?
Иә, 4 қатардан тұратын ырғақты өлеңдер өте қолайлы. Мысалы, «Жаңа жылды қарсы алып, ән салайық бәріміз» деген сияқты.
Кіші топқа арналған жаңа жыл тақпақтары қалай таңдалады?
Кіші топ үшін күрделі теңеулері жоқ, баланың күнделікті көріп жүрген заттары (ойыншық, қар, аққала) туралы сөздері бар өлеңдер таңдалады.
Аяз ата туралы балабақшаға арналған тақпақ бар ма?
Әрине, біздің жинақта Аяз атаның келбеті мен сыйлығы туралы арнайы бөлім бар.
Шырша туралы қысқа тақпақтар бар ма?
«Шырша қандай әдемі, ойыншығы көп екен» деген сияқты 2-4 жолдық шырша туралы тақпақтар мақалада толық қамтылған.
Ертеңгілікке арналған жаңа жыл тақпағын қалай таңдау керек?
Ертеңгілік сценарийіне байланысты: егер бала Ақшақар рөлінде болса — Ақшақар туралы, қоян болса — маскарад туралы тақпақ таңдалады.
Балаға тақпақты қанша күн бұрын жаттатқан дұрыс?
Ертеңгілікке 1-1,5 апта қалғанда күніне 5-10 минуттан қайталап жаттатқан ең тиімді әдіс саналады.
Жаттауға ең жеңіл жаңа жыл тақпақтары қандай?
Сөздері ашық буынды (ба-ла, да-ла, ша-на), «а», «о» дыбыстары көп, қысқа 2 жолдық тақпақтар ең жеңіл болып есептеледі.
Балабақшадағы ересек топқа қандай тақпақ лайық?
5-6 жастағы балалар 6-8 қатарлы, мағынасы тереңірек, табиғат пен мерекені сипаттайтын тақпақтарды еркін айта алады.
Қысқа 2 жолдық жаңа жыл тақпағы бар ма?
Иә, мақаланың «Ең қысқа тақпақтар» бөлімінде 2 жолдық нұсқалар берілген.
Ақшақар туралы балабақшаға арналған тақпақтар қайсы?
«Қардан туған Ақшақар, шашында оның шолпы бар» деген сияқты арнайы Ақшақарға арналған өлеңдер жинақта бар.
Қорытынды
Жаңа жыл тақпақтары баланың сөздік қорын байытып, тілін дамытуға үлкен септігін тигізеді. Ертеңгілікте сахнаға шығып өлең айту – баланың бойындағы сенімділікті қалыптастырып, көпшілік алдында сөйлеу дағдысын шыңдайды. Сонымен қатар, ата-анамен бірге тақпақ жаттау процесі балаға ерекше мерекелік көңіл-күй сыйлайды. Жасына сай дұрыс таңдалған тақпақ балаңыздың ертеңгілікте жарқырап көрінуіне көмектеседі. Осы жинақтағы қысқа әрі көңілді өлеңдерді пайдаланып, балаңызға нағыз сиқырлы мереке сыйлаңыз!