Ораза — исламның бес парызының бірі, мұсылмандар үшін рухани тазару мен сабырлылықты үйрететін қасиетті ай. Ораза айынан кейін «Ораза айт» мерекесі тойланады. Бұл бетте ораза ұстаудың шарттарын, ауыз ашу мен ауыз бекітудің дұғаларын және мерекелерге қатысты негізгі ақпаратты жинақтадық.
Ораза ұстаудың шарттары
Ораза ұстау — ересек, ақыл-есі дұрыс, денсаулығы мықты мұсылмандарға парыз. Күн шыққаннан (таңғы намаз уақытынан) күн батқанға дейін тамақтан, судан және басқа да ораза бұзатын әрекеттерден бас тарту қажет.
Оразадан кімдер босатылады?
- Науқастар — ораза денсаулыққа қауіп төндіретін адамдар
- Қарттар — ораза ұстауға шамасы жоқ қарт адамдар
- Жүкті және емізулі әйелдер — денсаулық жағдайына байланысты
- Сапардағы адамдар — ұзақ сапарда жүрген мұсылмандар
- Жасөспірімге жетпеген балалар — ораза балиғат жасына жеткен соң парыз болады
- Етеккір және лохия кезеңіндегі әйелдер
Ораза ұстай алмаған күндердің орнын кейін толтыру (қаза) немесе фидия (садақа) төлеу арқылы өтеу қажет — бұл мәселе бойынша нақты жағдайыңызға сай кеңесті жергілікті имамнан алған дұрыс.
Ауыз бекіту (сухур) дұғасы
Таңертең, таң намазына дейін тамақтанып, ораза ұстауға ниет ету кезінде оқылатын дұға:
Уа Бисауми ғадин нәуәйту мин шәхри Рамадан.
Мағынасы: «Рамазан айының ертеңгі оразасын ұстауға ниет еттім» дегенді білдіреді.
Ауыз ашу (ифтар) дұғасы
Күн батқан соң, ораза ашылар алдында оқылатын дұға:
Аллаһумма лакә сумту уа бикә әмәнту уа ғаләйкә тәуәккәлту уа ғаля ризқикә әфтарту.
Мағынасы: «Аллаһым! Сен үшін ораза тұттым, Саған сендім, Саған тәуекел еттім және Сенің несібеңмен ауызымды аштым» дегенді білдіреді.
Ескерту: дұғалардың транслитерациясы дереккөзге қарай сәл өзгеше берілуі мүмкін — дәл айтылуын жергілікті мешіттен немесе имамнан нақтылаған дұрыс.
Ауыз ашар уақыты қалай анықталады?
Ауыз ашу (ифтар) мен ауыз бекіту (сухур) уақыты күннің шығуы мен батуына байланысты есептеледі, сондықтан ол қала мен аймаққа, сондай-ақ жыл сайын өзгереді. Дәл уақытты Қазақстан Республикасы Мұсылмандары Діни Басқармасының (ДУМК) ресми сайтынан немесе жергілікті мешіттен тексеру ұсынылады — ай сайынғы кестелер ресми дереккөздерде жарияланады.
Жақын арада бұл бетке қалаңызды таңдап, сол күнге нақты ауыз ашу/ауыз бекіту уақытын көрсететін интерактивті калькулятор қосамыз.
Ораза айт пен Құрбан айттың айырмашылығы
| Критерий | Ораза айт | Құрбан айт |
|---|---|---|
| Қашан тойланады | Рамазан айы аяқталғаннан кейін | Ораза айттан 70 күн өткен соң |
| Мәні | Бір айлық ораза мерзімінің аяқталуы | Пайғамбар Ибраһимнің құрбандыққа дайындығын еске алу |
| Негізгі рәсім | Айт намазы, құттықтасу, садақа (фитр садақасы) | Айт намазы, мал сою (құрбандық), еттi үлестіру |
| Ұзақтығы | 1-3 күн (елге қарай) | 3-4 күн |
Айт намазы және құттықтау сөздер
Айт күні таңертең арнайы айт намазы оқылады, содан кейін туыс-жақындар бір-бірін құттықтайды. Кең тараған құттықтау сөздері:
- «Айт мүбарак болсын!»
- «Ораза айтыңызбен құттықтаймын!»
- «Аллаһ қабыл етсін, оразаңыз қабыл болсын!»
- «Мерекеңізбен, отбасыңызға амандық, берекелі болсын!»
Жиі қойылатын сұрақтар
Ауыз ашу уақыты қаладан қалаға өзгере ме?
Иә, ауыз ашу мен ауыз бекіту уақыты күннің шығу-бату уақытына байланысты болғандықтан, әр қалада (мысалы, Алматы мен Астанада) бірнеше минутқа өзгеше болады.
Оразаны қаза қылсам не істеу керек?
Дәлелді себеппен (науқастық, сапар) ұстай алмаған күндердің орнын кейін, денсаулық жағдайы түзелгенде толтыру керек. Нақты жағдайыңыз бойынша имамнан кеңес алған дұрыс.
Ауыз ашар алдында дұға оқымасам, ораза бұзыла ма?
Жоқ, дұға оқу — сүннет, яғни ұсынылатын әрекет, бірақ оны оқымау оразаны бұзбайды.
Балаларға ораза ұстату керек пе?
Ораза балиғат жасына жеткен соң парыз болады, бірақ көптеген ата-ана балаларын жартылай күн немесе демалыс күндері ораза ұстатып, дағды қалыптастырады.
Ораза мен Айт мерекесі — мұсылман өмірінің рухани маңызды кезеңі. Дәл уақыт кестелерін әрдайым ресми ДУМК дереккөздерінен тексеруді ұмытпаңыз.